Publicatiedatum: dinsdag 23 juni 2026

Waarom werd Han van Meegeren (1889-1947) één van de beroemdste kunstvervalsers ter wereld? Het gangbare verhaal luidt dat de geboren Deventenaar zich miskend voelde als kunstenaar en uit frustratie besloot de kunstwereld een lesje te leren. Maar is die verklaring niet te eenvoudig? Een expertmeeting van Museum De Waag in samenwerking met gerenommeerde experts uit de kunst- en museumwereld werpt een frisse blik op Van Meegerens ontwikkeling als kunstenaar.

Waar eerdere studies zich vooral richtten op zijn beroemde vervalsingen van Johannes Vermeer, staat nu juist zijn eigen kunstproductie centraal. Van zijn vroege schilderijen en tekeningen tot zijn latere vervalsingen wordt onderzocht hoe zijn kunstenaarschap zich ontwikkelde binnen de context van zijn tijd. En hoe ontwikkelde hij zich van autonoom kunstenaar tot meestervervalser.

De stromingen van Han van Meegeren
Van Meegeren exposeerde en verkocht tijdens zijn leven honderden werken onder zijn eigen naam. De waardering daarvoor liep uiteen. In de literatuur wordt zijn werk soms in verband gebracht met stromingen als het impressionisme of magisch realisme. Specialisten op een recente expertmeeting in Museum De Waag in Deventer benadrukten dat zijn werk eerder aansluit bij zeventiende en negentiende-eeuwse schilderkunst dan bij moderne stromingen uit de twintigste eeuw.

Een belangrijk thema binnen het onderzoek is Van Meegerens uitgesproken afkeer van moderne kunst. Juist deze antimodernistische overtuigingen lijken een sleutelrol te hebben gespeeld in zijn artistieke ontwikkeling. Hoe ontstonden deze ideeën? En in hoeverre droegen zij bij aan zijn keuze om zich uiteindelijk toe te leggen op het vervalsen van oude meesters?

Autonoom werk
Verschillende eerdere en recent verworven werken van Van Meegeren uit de collectie van Museum De Waag zijn onderzocht. Daarbij gaat het zowel om autonoom werk en diverse portretten, als om historiserende schilderijen in zeventiende-eeuwse stijl, waaronder Laatste Avondmaal, De apostel Paulus en Bloemstilleven. Deze werken kunnen aanwijzingen bevatten dat Van Meegeren al vroeg experimenteerde met technieken die later kenmerkend zouden worden voor zijn vervalsingen.

Met behulp van kunsthistorisch en materiaaltechnisch onderzoek wordt onderzocht waar de grens ligt tussen navolging, historische reconstructie en vervalsing. Daarbij speelt ook de invloed van zijn Deventer leermeester Bartus Korteling (1853-1930) een belangrijke rol. Korteling leerde de jonge Van Meegeren de technieken van de oude meesters, kennis die later van onschatbare waarde zou blijken.

Expertmeeting in Museum De Waag
Om nieuwe inzichten te verzamelen organiseerde erfgoed- en museumorganisatie Deventer Verhaal afgelopen maandag een expertmeeting in Museum De Waag. Kunsthistorici en specialisten Eric Domela Nieuwenhuis, Kristian Garssen, Friso Lammertse, Ilse Steeman en Arie Wallert onderzochten en bespraken een selectie werken uit de collectie. De stukken werden van alle kanten met veel enthousiasme bekeken. Volgens Wallert was het ‘dolle pret’. De bijeenkomst leverde waardevolle observaties en nieuwe onderzoeksvragen op die de komende periode verder worden uitgewerkt.

Met deze meeting wordt niet alleen de meestervervalser, maar vooral ook de kunstenaar Han van Meegeren opnieuw onder de loep genomen. Daarmee ontstaat een rijker en genuanceerder beeld van een van de meest intrigerende figuren uit de Nederlandse kunstgeschiedenis. Het onderzoek is mede tot stand gekomen met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Ekkart Fonds).