Publicatiedatum: dinsdag 12 mei 2026

Op dit moment wordt gewerkt aan het bordes van De Waag. Het waaggebouw zelf dateert uit 1528. Het bordes werd rond 1643 toegevoegd. Het rust op gemetselde muren en meerdere zandstenen pijlers, die samen de gewelven en de vloer van het bordes dragen. Bij één van die pijlers is onlangs schade ontdekt.

Roestend ijzer veroorzaakt druk op de pijler
In de centrale vrijstaande pijler zijn in het verleden ijzeren verankeringen aangebracht. Deze horizontale stangen verbinden de pijler met de rest van het bordes en zorgen ervoor dat de krachten van de gewelven goed worden opgevangen. Zo blijft de constructie stevig en stabiel.

Door de jaren heen zijn de ijzeren stangen echter gaan roesten. Roest zet uit, waardoor het ijzer dikker wordt. Daardoor ontstaat druk in de zandstenen pijler, met scheuren en schade als gevolg. Omdat dit risico oplevert voor de constructie, is restauratie noodzakelijk.

Hoe wordt de schade hersteld?
Om de schade goed te kunnen aanpakken, worden de ijzeren verankeringen verwijderd. Nadat het ijzer is behandeld tegen verdere roestvorming, worden de stangen teruggeplaatst. Hiervoor moet de zandstenen pijler tijdelijk worden weggehaald.

Omdat deze pijler een belangrijk deel van het bordes draagt, wordt eerst een tijdelijke ondersteuning geplaatst. Daarna gaat de pijler naar een steenhouwerij voor herstel. Scheuren worden gerepareerd met speciale lijm en restauratiemortel. Beschadigde delen steen die niet meer te herstellen zijn, worden vervangen door nieuw natuursteen. Dat vakwerk heet ‘steen inboeten’. Na de restauratie wordt de pijler teruggeplaatst onder het bordes.

Bentheimer zandsteen
Niet alleen de pijlers, maar ook de traptreden, balustrades, leeuwen, gewelfribben en de bogen boven de entree van De Waag zijn gemaakt van Bentheimer zandsteen. Deze steensoort werd vanaf ongeveer 1500 veel toegepast in Nederland en staat bekend om zijn duurzaamheid. Dat blijkt ook uit het bordes, dat al sinds 1643 weer en wind trotseert.

Als delen van de pijler vervangen moeten worden, gebeurt dat opnieuw met Bentheimer zandsteen. Die steen wordt nog altijd gewonnen in een groeve bij Gildehaus, vlak bij Bentheim. Steenhouwers bewerken het nieuwe steenwerk op traditionele wijze, zodat het goed aansluit bij het oorspronkelijke monument.

Gegevens van het project
Looptijd: mei-juni 2026 
Opdrachtgever: gemeente Deventer 
Uitvoerende partijen: Bouwbedrijf Hoffman Beltrum-Zutphen, Slotboom Steenhouwers Winterswijk 
Begeleiding: (Constructeur, bouwkundige, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)